Fi yw arweinydd dylunio hylendid yn ZERO2FIVE ac rwy’n gweithio gyda gweithgynhyrchwyr bwyd a diod o Gymru i’w cefnogi i gymhwyso egwyddorion dylunio hylendid yn eu ffatrïoedd eu hunain. Mae gen i dros 27 mlynedd o brofiad yn y diwydiant bwyd a diod, mewn rolau technegol a gweithredol, ac mae gen i ystod eang o brofiad o oruchwylio gosodiadau, ailwampio a gosodiadau ffatrïoedd.
Y llynedd, roeddwn i’n rhan o grŵp gwaith Grŵp Peirianneg a Dylunio Hylan Ewropeaidd (EHEDG) a ddatblygodd ganllaw newydd ar “Reoli Gwaith Adeiladu a Gosod/Tynnu Offer yn ystod Cynhyrchu Bwyd”.
Daeth datblygiad y canllaw hwn i fodolaeth oherwydd y peryglon sy’n gysylltiedig â gwaith adeiladu a gosod offer mewn ffatrïoedd bwyd a diod. O fewn diwydiant bwyd oer y DU, bu llawer o achosion o halogiad listeria yn dilyn gwaith adeiladu o ganlyniad i facteria pathogenig gael eu haflonyddu gan waith adeiladu a dod o hyd i’w ffordd i gynhyrchion bwyd trwy lwch a dŵr.
Cydnabu’r Fenter Diogelwch Bwyd Byd-eang (GFSI) hyn ac awgrymodd y dylai gweithgynhyrchwyr bwyd gynnal asesiad risg cyn ymgymryd â gwaith adeiladu neu osod offer, os yw gweithgareddau cynhyrchu bwyd yn digwydd ar yr un pryd.
Yn EHEDG, rydym wedi gweithio i gynhyrchu canllaw sydd ag arwyddocâd eang i’r diwydiant bwyd a diod a fydd yn galluogi datblygu asesiad risg gwaith adeiladu priodol. Er bod y canllaw llawn yn ddarlleniad pwysig i unrhyw un sy’n rheoli gwaith adeiladu neu osod offer, dyma naw egwyddor y dylech eu mabwysiadu i sicrhau diogelwch bwyd yn ystod y broses adeiladu neu osod:
- Mae cyfathrebu’n hanfodol bwysig – Ar y dechrau, dylech lunio manyleb gofynion defnyddiwr ar gyfer eich prosiect fel bod y contractwr yn gwybod beth sy’n ddisgwyliedig. Mae’n bwysig cael sgwrs ynghylch yr hyn y gellir a’r hyn na ellir ei wneud, a pha reolaethau sydd angen eu rhoi ar waith.
- Hyfforddiant priodol i weithwyr adeiladu – Mae’n bwysig sicrhau bod y tîm adeiladu wedi cael yr hyfforddiant priodol mewn meysydd fel hylendid personol, gweithdrefnau mynediad ac allanfa, gwastraff, storio offer a rhannau, rheoli plâu a diogelwch bwyd priodol.
- Cael mewnbwn gan bob rhanddeiliad perthnasol – Fel gyda phob prosiect tîm amlddisgyblaethol, mae’n bwysig cael mewnbwn gan bob rhanddeiliad sydd â diddordeb o fewn eich busnes yn ogystal ag yn allanol. Os ydych chi’n ymgymryd â gwaith adeiladu, yna ystyriwch ymgynghori â’ch pensaer tra, os ydych chi’n gosod neu’n tynnu darn o offer, yna cael mewnbwn gan y gwneuthurwr offer gwreiddiol (OEM). Gwnewch yn siŵr bod trafodaeth ynghylch peryglon a risgiau’r prosiect, yr hyn y gellir a’r hyn na ellir ei gyflawni a’r hyn y gellir ei liniaru.
- Mae asesiad risg da yn hanfodol – Sicrhewch fod pob risg yn cael ei hystyried a bod rheolaethau ar waith i leihau’r tebygolrwydd y bydd perygl yn mynd i mewn i’r cynnyrch bwyd.
- Ystyriwch adeiladu stoc fel rhan o’r broses allanoli – Os oes cyfle i adeiladu stoc i ganiatáu wythnos o beidio â gweithgynhyrchu yn eich ffatri neu os oes gennych ffatri chwaer y gallwch allanoli’ch holl gynhyrchiad neu ran ohono iddi yn ystod y gwaith adeiladu / gosod, yna dylid ystyried hyn. Os penderfynwch allanoli cynhyrchu, ystyriwch pa reolaethau sydd angen eu rhoi ar waith ar gyfer hyn.
- Adolygwch eich rhaglenni rhagofynnol – Os oes angen i gynhyrchu barhau yn ystod y gwaith adeiladu neu osod offer, yna cynhaliwch adolygiad cynhwysfawr o’ch rhaglenni rhagofynnol. Os nad yw’r rhain yn ddigonol, bydd angen i chi ystyried rhaglenni rhagofyniad newydd a diweddaru unrhyw gofnodion a hyfforddiant sy’n gysylltiedig â nhw hefyd.
- Ystyriwch newidiadau gweithredol – Efallai y bydd angen i chi ystyried newidiadau gweithredol yn ystod y gwaith adeiladu. Er enghraifft, oes angen storfa ychwanegol arnoch chi, neu oes angen i chi atal y gwaith adeiladu yn ystod cyfnodau penodol?
- Adolygwch eich dogfennaeth yn rheolaidd – Mae’n bwysig adolygu a diweddaru eich dogfennaeth yn rheolaidd gan y gallai fod yn rhaid i’ch prosesau newid i ganiatáu ar gyfer gwaith adeiladu ac felly efallai y bydd angen diweddaru eich dogfennaeth hefyd. Er enghraifft, efallai y bydd angen cyfundrefn swabio amgylcheddol well, a byddai angen newid eich dogfennaeth i adlewyrchu hynny.
- Cynnal adolygiad ôl-brosiect – Ar ddiwedd y prosiect, mae’n hanfodol adolygu’r prosiect a chael trafodaeth ynghylch yr hyn a aeth yn dda, yr hyn nad aeth yn dda a sut y gellid gweithredu unrhyw newidiadau i wella’r broses y tro nesaf y byddwch yn ymgymryd â gwaith adeiladu neu osod.
Yma yn ZERO2FIVE gallwn gynnig cefnogaeth ddylunio hylendid wedi’i hariannu i weithgynhyrchwyr bwyd a diod cymwys o Gymru drwy Raglen HELIX Llywodraeth Cymru. I gael rhagor o wybodaeth am y gefnogaeth sydd ar gael, cysylltwch â ni.
Simon Burns Rheolwr Gweithrediadau Proses Canolfan Diwydiant Bwyd ZERO2FIVE
