Mae diwylliant diogelwch bwyd yn cyfeirio at y gwerthoedd a’r credoau a rennir sy’n effeithio ar feddylfryd ac ymddygiad tuag at ddiogelwch bwyd ar draws sefydliad. Mae gan bawb ran i’w chwarae ynddo, o uwch reolwyr i staff llawr y siop.
Mae cael diwylliant diogelwch bwyd cadarnhaol yn ffactor allweddol wrth sicrhau eich bod yn cynhyrchu cynhyrchion diogel ac o ganlyniad eich bod yn amddiffyn eich defnyddwyr, yn cynnal enw da eich brand, yn cydymffurfio â rheoliadau ac yn sicrhau llwyddiant hirdymor.
Ers ei gyflwyno fel cysyniad ugain mlynedd yn ôl, mae diwylliant diogelwch bwyd wedi tyfu’n sylweddol o ran pwysigrwydd ac mae bellach yn cael ei gydnabod fel colofn sylfaenol yn y sector gweithgynhyrchu bwyd a diod, ar y cyd â HACCP a rheoli diogelwch bwyd sy’n seiliedig ar risg. Er bod gan y syniad ehangach o “ddiwylliant diogelwch” hanes hirach, mynegwyd ei gymhwysiad penodol i ddiogelwch bwyd gyntaf gan yr Athro Chris Griffith o Sefydliad Prifysgol Cymru, Caerdydd (Prifysgol Metropolitan Caerdydd bellach) mewn erthygl yn 2006 a gyhoeddwyd yn y British Food Journal.
Naw cam i adeiladu diwylliant diogelwch bwyd cadarnhaol
Mae datblygu diwylliant diogelwch bwyd cadarnhaol yn gofyn am fwy na gweithdrefnau a rhestrau gwirio. Mae’n cymryd arweinyddiaeth, cyfathrebu, ymgysylltiad ac ymdrech barhaus. Dyma naw cam i ddechrau:
- Ymrwymiad arweinyddiaeth sicr – Mae newid yn dechrau ar y brig. Rhaid i uwch arweinwyr gefnogi mentrau diogelwch bwyd yn weladwy, dyrannu adnoddau, a bod yn atebol. Mae eu hymrwymiad yn gosod y naws ar gyfer y sefydliad cyfan.
- Deall y dylanwadau ar ymddygiad pobl – Bydd cydnabod gwahanol ddylanwadau ar ymddygiad gweithwyr yn eich helpu i ddatblygu ymgysylltiad, cyfathrebu a hyfforddiant i’r holl staff ar y safle. A allwch chi greu effaith dynwared lle mae’n dod yn normal i ymddwyn yn gadarnhaol tuag at ddiogelwch bwyd? Ac a allwch chi newid agweddau pobl, fel eu bod nhw’n credu mai diogelwch bwyd yw’r peth iawn i’w wneud?
- Datblygu cynllun gweithredu – Nodi cyfleoedd i wella’r diwylliant diogelwch bwyd ar y safle. Creu rhai amcanion Penodol, Mesuradwy, Aseiniadwy, Realistig ac Amser-gysylltiedig. Cofiwch, mae’n well gwneud ychydig o bethau’n dda iawn, na llawer o bethau’n wael.
- Meithrin cyfathrebu agored – Creu amgylchedd lle gellir codi pryderon heb ofni cael eich beio. Dewch yn sefydliad sy’n gwrando a defnyddiwch offer adrodd dienw, polisïau drws agored, hysbysfyrddau, diweddariadau busnes, a thrafodaethau tîm rheolaidd i annog tryloywder a gwella llif gwybodaeth ym mhob cyfeiriad.
- Hyfforddi ac addysgu’n barhaus – Ewch y tu hwnt i hyfforddiant cydymffurfio. Addysgu, hyfforddi a mentora gweithwyr am y “pam” y tu ôl i arferion diogelwch bwyd, nid dim ond y “sut”, a gwneud cyfleoedd hyfforddi’n rheolaidd, yn ddiddorol, ac yn benodol i’r rôl. Mae hefyd yn bwysig pennu’r dulliau hyfforddi mwyaf effeithlon ar gyfer pobl yn eich sefydliad, o addysgu yn yr ystafell ddosbarth a chyfarwyddyd ar y swydd i astudio hunangyfeiriedig a mentora.
- Grymuswch eich gweithwyr – Dylai pob gweithiwr deimlo’n gyfrifol am ddiogelwch bwyd – o weithwyr llinell gynhyrchu i staff swyddfa. Anogwch bawb i siarad, gofyn cwestiynau, a chymryd perchnogaeth o’u rôl wrth gynnal safonau diogelwch.
- Cydnabod a gwobrwyo ymddygiad cadarnhaol – Atgyfnerthu arferion da drwy gydnabod gweithwyr sy’n dangos ac yn ymgysylltu ag arferion diogelwch bwyd cryf. Gall hyn gynnwys canmoliaeth, gwobrau, neu gymhellion, sy’n helpu i atgyfnerthu ymddygiadau dymunol.
- Mesur a monitro dangosyddion diwylliant – Tracio dangosyddion perfformiad allweddol sy’n gysylltiedig ag ymddygiadau diogelwch bwyd, nid dim ond canlyniadau diogelwch bwyd. Gall adborth gan weithwyr, arolygon boddhad swydd, canlyniadau archwiliadau, a chyfraddau anghydffurfiaeth ailadroddus gynnig cipolwg gwerthfawr ar iechyd eich diwylliant.
- Gwella’n barhaus – Nid yw diwylliant diogelwch bwyd cryf byth wedi’i “orffen”. Ceisiwch ymgysylltiad ac adborth yn rheolaidd, aseswch aeddfedrwydd eich diwylliant, a chwiliwch am ffyrdd newydd o adnewyddu, esblygu a chryfhau eich dull gweithredu.
Mae meithrin diwylliant diogelwch bwyd yn ymrwymiad hirdymor, ond mae’n un sy’n talu ar ei ganfed ar draws pob agwedd ar fusnes gweithgynhyrchu bwyd a diod.
Drwy gymryd camau bwriadol i ymgorffori diogelwch bwyd yng nghanol eich sefydliad, byddwch nid yn unig yn amddiffyn eich cwsmeriaid a’ch brand ond hefyd yn creu gweithlu mwy ymgysylltiedig, atebol a gwydn.
Yma yn ZERO2FIVE, gallwn gynnig amrywiaeth o gefnogaeth diwylliant diogelwch bwyd, a gellir cefnogi pob un ohonynt yn ariannol ar gyfer busnesau cymwys drwy Raglen HELIX Llywodraeth Cymru.
I ddysgu mwy am sut y gallwn helpu, cysylltwch â ni.
Rydym hefyd yn cynnal cyfres o weithdai diogelwch bwyd, ac mae un ohonynt yn canolbwyntio ar bwnc diwylliant diogelwch bwyd. Edrychwch yma i gael gwybod mwy am y cyfleoedd hyfforddi hyn.
